KORKUNÇ BİR AN (2/2)

Gözlerinin önünde eşinin yaşadıklarına şahit olan Yelena, üzüntü ve acıdan düşük yaparak bebeğini kaybeder.

Böylece Çar, hem en yetenekli varisi oğlunu, hem de geleceğin varisi doğmamış torununu kaybeder.

Bu olay Rusya’nın da kaderini değiştirir.

Çar’ın hayattaki diğer oğlu Vasili İvanoviç, zihinsel engelli olduğu için tahta çıkamaz.

Öfkesine yenilen ve korkunç bir sona imza atan Çar ise yaşattığı trajedi sonrası tüm enerjisini kaybeder. Yaşadığı suçluluk duygusu içinde kıvranır. Devlet işlerinden giderek uzaklaşır. Kendini dine verir.

Giderek ülke yönetimi zayıflar.

Kısa süre sonra da iç savaş ve kargaşa dolu günler başlar.

Çar 1584 yılında öldüğünde, geride parçalanmaya yüz tutmuş bir imparatorluk bırakmıştır.

İşte bir anlık öfkenin yarattığı dalgalar silsilesi.

Yaşanan onca trajedi, dökülen gözyaşları, kaybolan canlar ve hatta çöken bir imparatorlukla beraber, zorluklar içinde kalan bir halk topluluğu.

Söz konusu tabloda ünlü ressam bu olayı öylesine güzel işler ki bir yandan tarihe not düşülürken, öte yandan insan psikolojisinin yaşamda ne denli önemli olduğu gözler önüne serilir.

Şimdi tabloya yeniden baktığımızda; babanın ve oğlun gözlerine odaklandığımızda, orada varılan sonucun ağırlığı daha çok hissedilir netlikte değil mi?

Öfke, trajedi, acı, kızgınlık, kırgınlık, şaşkınlık, pişmanlık, kontrolden çıkmış bir hiddet, dehşet, geri dönülemez kararın ağırlığı.

Hepsi ressamın fırça darbeleri ile yerini bulmuş.

Moskova’da Tretyakov Galerisi’nde sergilenen ünlü tablo, 1883-1885 yılları arasında yapılmış.

Tarihi kaynaklar Repin’in tabloyu yaparken; yaşadığı dönemde ülke genelinde yaşanan şiddet dolu olaylardan, duyduğu huzursuzluktan; Rus besteci Nikolai Rimsky-Korsakov'un intikam, güç ve aşk dolu müziğinin içinde kopardığı fırtınadan ve 1883 yılında Batı Avrupa'ya yaptığı bir seyahat sırasında tanık olduğu boğa güreşlerinden fazlasıyla etkilendiğini belirtiyor.

Repin, tablo üzerinde çalışmaya Moskova'da başlar.

Bu yürek burkan tabloyu yaparken duyguları o kadar yoğundur ki; yeri gelir gözyaşı döker, yeri gelir kendine eziyet eder. Yaptıklarını defalarca düzeltir; ta ki içine sinip duyguları yerine oturana değin. 

Peki kimdir bu özel tabloyu yapan İlya Repin?

Asker bir baba ile öğretmen bir annenin oğlu olarak Ukrayna’da doğar İlya Repin.

İmparatorluk Sanatlar Akademisi öğrencisi iken kazandığı burs ve madalyalar ile ismini duyurmaya başlar.

Hatta ilk tablo siparişini okuldayken alır.

Çalışkan ve başarılıdır.

Eserlerinde renk ve ışık oyunlarını ustaca kullanır.

İtalya ve Fransa'da altı yıllık inceleme gezisi yapmasını sağlayacak bir burs elde eder.

İlerleyen yıllarda izleyiciler ve eleştirmenler tarafından takdirle karşılanan pek çok esere imza atar. Ayrıca dünyayı gezmeye ve bu arada ruhunu doyurmaya devam eder.

Viyana, Paris, Berlin, Venedik ve Roma başta olmak üzere pek çok sanat şehrinde sergilere katılır.

Gerçekçi eserlerinin çoğunda büyük bir psikolojik derinlik olan sanatçı, 86 yaşında hayata veda edene kadar çalışır.

İçindeki boşluğu, duygusal fırtınayı ve en derin hislerini eserlerinde nakış gibi işlemeyi başaran İlya Yefimoviç Repin, "Olağanüstü Rus ressam" tanımlamasıyla ismini unutulmaz sanatçılar arasına yazdırır.

Bizlere hayatın ve duyguların önemini hatırlatan, yaşamın renklerini keşfederken yol gösteren, düşündüren, duygulandıran tüm sanatçılara saygıyla…

Sevgiyle kalın.

Belgin ERYAVUZ

03.09.2025

Kaynaklar:  https://tr.wikipedia.org; https://en.wikipedia.org.