19 Şubat 2018 Pazartesi

İYİLİĞE KOŞAN İKİ FELSEFE (2/2)

Hazır yeri gelmişken şimdilerde dünyada çok izlenen hoş bir diziden söz etmek isterim.

İsmi ‘The Good Place.’

İnsanı seyrederken düşündüren, gülümsetirken bir an için ciddiyete davet eden bir komedi dizisi.

İyi bir insan olmanın ne anlama geldiği üzerine kurgulanmış. Ahlakı reddetmiş bir insanın, mantık yoluyla ahlaklı olmaya ikna edilmesi üzerine kafa yoruyorsunuz dizi boyunca.

Oyuncuların davranışlarında içine düştükleri ikilemi fark ediyor; Faydacılık ile Kantçılık arasındaki ayırımı daha net görebiliyorsunuz.

Üstelik dizinin ilerleyen bölümlerinde meşhur tramvay deneyi de oyuncular tarafından uyarlanıyor. Ve bu iki ahlaki öğreti arasındaki farkı daha net anlamamıza olanak tanıyor.

Yine de konuya biraz daha hakim olmak adına; felsefenin birbiri ile yarışan bu iki iyilik rüzgarına kısacık değinelim istiyorum.

Kantçılık; Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biri olan ve eleştirel felsefenin babası olarak kabul edilen; Immanuel Kant tarafından ortaya atılmış.

Duyular yardımı ile tecrübe edilen dünya ile duyusal olmayan dünya arasında bir ayrım yapmış Kant. Her zaman sorgulamayı esas almış bir felsefeci.

Evrensel ahlak yasasına inanıyor. Bu yasaya uyum sağlamayı bir zorunluluk değil, ödev addediyor.

Hiçbir beklenti içine girmeden yapılan davranışı ahlaki bulan Kant; davranışın hemen öncesindeki niyeti çok önemsediğini her fırsatta dile getiriyor.  İyi niyet ahlakının en büyük iyilik olduğunu savunuyor.

Faydacılık ise İngiliz filozof Jeremy Bentham tarafından geliştirilmiş.

En büyük iyinin en çok sayıda kişi için sağlanan en büyük mutluluk olduğu görüşünü savunuyor. Neredeyse insanları bir mutluluk denklemindeki sayılara indirgiyor. Yapılan iyiliklerin toplamına verilen önemin, yeri geldiğinde çok sayıdaki kötü davranışı da haklı çıkarabileceğini kabul etmiyor.

Felsefik iki terimden yola çıkarak iyiliğe odaklandık beraberce. Bir tuz tanesi kadar olsa da iyiliği düşündürebildiysem sizlere ne mutlu bana.

Yazımın sonunda; iyiliğin bulaşıcı etkisini de göz önüne alarak; elimizdeki kocaman bir tuzluktan dünya üzerine tılsımlı iyilik tanelerini döküyormuşuz gibi hissettim. Hep BERABERCE.

Teşekkür ederim varlığınıza.

Sevgiyle kalın.
Belgin ERYAVUZ

04.12.2017




Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...